Συνολικές προβολές σελίδας

Τετάρτη, 4 Απριλίου 2012

Aκέφαλη η πατριωτική πλειονότητα

Χρήστος Γιανναράς
Aν από τις επερχόμενες εκλογές προκύψει πρωθυπουργός ο κ. Aντώνης Σαμαράς, θα είναι ο τέταρτος, σε συνεχή διαδοχή, κυβερνήτης της χώρας (μετά από τους K. Σημίτη, K. Kαραμανλή και Γ. A. Παπανδρέου) δίχως κοινωνική σταδιοδρομία άλλη έξω από την επαγγελματική πολιτική. Μπορεί κάποιοι από τους τέσσερις να εργάστηκαν για μικρό διάστημα σε διαφορετικές βιοποριστικές απασχολήσεις, αλλά δεν σταδιοδρόμησαν εκεί, οι ικανότητες και τα προσόντα τους δεν δοκιμάστηκαν στον κοινωνικό στίβο, δεν ήταν αυτός που τους ανέδειξε ικανούς για μπροστάρηδες στο πολιτικό πεδίο.


Θα μου επιτραπεί να θυμίσω μερικούς καίριους αφορισμούς του Hans Magnus Enzensberger, από το βιβλίο του «Πολιτική και πολιτισμός» (Eκδόσεις Scripta): «O επαγγελματίας πολιτικός (σήμερα) είναι, κατά κανόνα, ένας άνθρωπος χωρίς κανένα επάγγελμα... Δεν θα ήταν κακεντρέχεια να ισχυριστεί κανείς ότι η πολιτική (στις μέρες μας) συνιστά την άρνηση κάθε σοβαρής επαγγελματικής απασχόλησης... Με συνέπεια την πλήρη κοινωνική περιθωριοποίηση του πολιτικού... Όσο υψηλότερα ανέρχεται στην κομματική ιεραρχία, τόσο ριζικότερα κόβονται οι σχέσεις του με την κοινωνία... Δεν του επιτρέπεται να μείνει ούτε στιγμή μόνος, ενώ ταυτόχρονα αποκλείεται από κάθε φυσιολογική ανθρώπινη επικοινωνία...

... Από αυτή την κοινωνική απομόνωση προκύπτει η απώλεια αίσθησης της πραγματικότητας που χαρακτηρίζει τους πολιτικούς – ανεξάρτητα από τις διανοητικές του ικανότητες ο πολιτικός είναι, κατά κανόνα, ο τελευταίος που κατανοεί τι συμβαίνει στην κοινωνία... Είναι συνεχώς απομονωμένος αλλά ποτέ μόνος, σφαίρα ιδιωτικού βίου δεν υφίσταται... Γι’ αυτό και η παραμορφωμένη γλώσσα που μιλάνε οι πολιτικοί – απώλεια επαφής με την πραγματικότητα και απώλεια της γλώσσας είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος».
Aυτά ο Enzensberger. Aλλά θυμάμαι και ένα ευγενικό τηλεφώνημα που είχα κάποτε δεχθεί από βουλευτή της N. Δ., ύστερα από επιφυλλίδα έντονα κριτική για τον τότε πρωθυπουργό, K. Kαραμανλή τον βραχύ: «Πώς είναι δυνατό, μου είπε ο βουλευτής, να περιμένατε δυναμισμό μεταρρυθμίσεων, καινοτομιών και τόλμη διακινδύνευσης από έναν άνθρωπο που δεν χρειάστηκε ποτέ στη ζωή του να παλέψει για τίποτα. Που κάθε πρωί ξυπνάει ξέροντας ότι έχει κερδίσει τον πρώτο λαχνό του λαχείου».

Αυτό το τρομακτικό (στην κυριολεξία) δεδομένο ισχύει, με ασήμαντες παραλλαγές, και για τους τρεις προηγηθέντες πρωθυπουργούς, όπως και για τον τώρα προαλειφόμενο: Γεννήθηκαν, περίπου προορισμένοι να γίνουν πρωθυπουργοί. Και μάλιστα συγκεκριμένου τύπου ή υποδείγματος: «μπαλκονάτοι». Ίσως ο K. Σημίτης να έδωσε αρχικά την εντύπωση ότι δεν τον ενδιαφέρει να εντυπωσιάζει από το μπαλκόνι και προτιμάει την επιτελική δουλειά με σοβαρούς και ικανούς συνεργάτες. Σύντομα όμως αποδείχτηκε αυτή η αρχική του εικόνα συμπτωματική. Tο πρότυπο που και αυτόν γοήτευε ήταν το παπανδρεϊκό – άρχισε και αυτός να σείει υψωμένη γροθίτσα τσιρίζοντας εκείνα τα δάνεια και πλαστά «συντρόφισσες», «σύντροφοι», ανυποψίαστος για το κωμικό της εικόνας.

Τον τύπο του μπαλκονάτου αρχηγού ζήλωσε εξαρχής ολοφάνερα και ο A. Σαμαράς. Tου χαρίστηκαν όλα νωρίς: 38 χρονών υπουργός Οικονομικών και υπουργός Εξωτερικών, 42 χρονών αρχηγός της «Πολιτικής Άνοιξης» (υπέροχο όνομα για κόμμα) και γενναία η σύγκρουσή του με τον Kων. Mητσοτάκη, συμβολική φιγούρα του παλαιοκομματισμού και της εγωπάθειας. Όλα έδειχναν ότι κάτι καινούργιο μπορούσε να επενδυθεί στο πρόσωπο του Σαμαρά. Mα η διάψευση ήταν άμεση και παταγώδης: Στην πρώτη κιόλας ομιλία του, όταν σε φίνο μοντέρνο ντεκόρ εξάγγειλε την ίδρυση της «Άνοιξης», όλα έδειχναν ότι το καινούργιο, το ανυπότακτο στις φθαρμένες συμβάσεις, του ήταν απρόσιτο. Πρότυπό του το μπαλκονάτο στερεότυπο, χωρίς καν το ταλέντο να εντυπωσιάζει. Λόγος ξύλινος, τετριμμένος, θρίαμβος της κοινοτοπίας. Ως σήμερα ακόμα χειρονομεί πάνω στην όποια έδρα με κινήσεις σπασμωδικές, τάχα νευρώδεις και αποφασιστικές, μιλάει σε πρώτο ενικό θέλοντας να δείξει ηγέτης («διαπραγματεύτηκα», «δεν θα ανεχθώ») χωρίς να αντιλαμβάνεται πόσο θλιβερά εκτίθεται.

Δεν έχει το ηγετικό χάρισμα να διαβλέψει το καινούργιο: Ποια γοητεία ακαταμάχητη θα ασκούσε ένα ριζικά διαφορετικό είδος πολιτικού λόγου. Γυμνού από κάθε στόμφο, παρατημένου από την ένταση του δήθεν πάθους. Πολιτικός λόγος δημόσιος, με την απλότητα και προσήνεια του ιδιωτικού. Όπως κουβεντιάζουν οι άνθρωποι όταν τους ενδιαφέρει αυτό που έχουν να πουν και όχι οι εντυπώσεις που θα προκαλέσουν. Κυρίως, με την ταπεινότητα να ομολογούν και να αναλύουν τα σφάλματά τους, τις αποτυχίες τους. Επιμένοντας σε στόχους που αξίζουν να τους παλέψει μια κοινωνία, με τόλμη, πείσμα και θυσίες.

Μπορεί και ο A. Σαμαράς να γεννήθηκε προορισμένος για πρωθυπουργός, αλλά αποδείχθηκε παγιδευμένος έγκαιρα στο κυρίαρχο αρτηριοσκληρωτικό καλούπι του παλαιοκομματισμού. Δεν υπάρχουν ερείσματα για να ελπίσουμε κάτι καινούργιο από τον A. Σαμαρά. Ως υπουργός (Οικονομικών, Εξωτερικών, Πολιτισμού) ήταν τόσο κοινότοπος όσο οποιοσδήποτε μετριότατος ομόλογός του. Δεν τόλμησε ποτέ το διαφορετικό, το καινοτόμο, κάποιο δείγμα ανακαινιστικής διακινδύνευσης, δημιουργικής φαντασίας, ταλέντου στρατηγικών σχεδιασμών. Έζησε τα ολέθρια σφάλματα του προκατόχου του αρχηγού στη N. Δ. και όμως τα αναπαράγει από την πρώτη στιγμή, ωσάν θεληματικά να αυτοκτονεί: Οι ίδιοι χιλιοφθαρμένοι, ανίκανοι και φαύλοι στο κομματικό προσκήνιο, το πιο αποκρουστικό δείγμα παλαιοκομματισμού στη Γενική Γραμματεία, προκλητικής φτήνιας επιλογές υποψηφίων στις εκλογές Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα κομματικά γραφεία πάντοτε αρένα αλληλομαχαιρωμάτων και μικρονοϊκών αντιπαλοτήτων. Ίδια θανατερή απουσία κοινωνικών στοχεύσεων, καίριων μεταρρυθμιστικών προτάσεων, τόλμης για ριζική ανάταξη της κομματικής λειτουργίας.

Έστω αυτή την έσχατη ώρα, μόλις δυο μήνες πριν από τις κρίσιμες, όσο ποτέ άλλοτε, εκλογές, ας αφυπνιστούν κάποιοι ζωντανοί στο πεθαμένο κομματικό απολειφάδι της πατριωτικής πλειονότητας του ελληνικού λαού. Ένα Διευθυντήριο σωμένων από τη λοβοτομή της κομματικής μικρόνοιας να θέσει «υπό επιτροπεία» τη δέσμια στα τετριμμένα ηγεσία. Να σώσει την οικονομία, την πολιτική και το κράτος αφυπνίζοντας τους Έλληνες στη δημιουργική τους ετερότητα. Όχι με ρητορικές κενολογίες, αλλά με έμπρακτους τρόπους ελληνικής μετοχής στην πάλη των ευρωπαϊκών κοινωνιών να βγούν από το αδιέξοδο της ιστορικό-υλιστικής μονοτροπίας.

Αναδημοσίευση από την Kαθημερινή - Ημερομηνία δημοσίευσης: 18-03-12

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου